In het Mijnmuseum kom je alles te weten over het proces van steenkoolontginning en de moeilijkheden die daarbij kwamen kijken. Volgens mijnwerkers was Leijn Weckx dikwijls de oorzaak van wat er fout liep onder de grond. Hoe komt een jonge vrouw aan zo’n kwalijke reputatie? Hier lees je haar meeslepende verhaal.

Volgens de legende verdween Leijn Weckx onder de grond en heeft ze nog jarenlang voor ongeluk in de mijnen gezorgd.

Van putje tot paaltje

Het Mijnmuseum in Beringen neemt je mee naar het woelige verleden van onze Limburgse mijnen. Zo kan je er een indrukwekkende ondergrondsimulatie bezoeken. Daar kom je van a tot z te weten hoe de mijnwerkers in de diepe ondergrondse gangen moesten zwoegen om het kostbare steenkool naar boven te halen. Wie op een diepte van 800 meter onder de grond zit, werkt niet bepaald in veilige omstandigheden. Er kan altijd iets mis gaan. Dat gebeurde helaas niet zelden en soms zelf op een onverklaarbare manier. Op de werkverslagen werd bij de oorzaak meermaals de Putheks opgegeven. Maar wie was die Putheks dan precies?

De legende doorgrond

De legende van de Putheks brengt ons terug naar de 18e eeuw. Een jonge, ongetrouwde vrouw uit Eksel kreeg een dochter en noemde haar Catheleyne, of Leijn. De vader wilde het meisje niet erkennen en moeder en dochter werden verstoten door hun gemeenschap. Leijn groeide op tot een mooie maar naïeve vrouw en liet zich verleiden door een boerenknecht genaamd Jan. Ze werd zwanger en vroeg de boer of ze met zijn knecht mocht trouwen. Maar hij en Jan wilde niets met haar te maken hebben. Omdat Leijn haar kind het armzalige leven wilde besparen dat ze zelf had, ging ze om hulp vragen bij haar nicht en enkele weyse vrouwen in Lommel. Ze kreeg een kruidenmengeling toegediend waarop ze een miskraam had. Het lichaam van het kindje heeft ze zelf begraven. Blind van woede en wraaklust stak ze de boerderij in brand. Er vielen gelukkig geen slachtoffers.

In het Mijnmuseum kan je een indrukwekkende ondergrondsimulatie bezoeken.

Zonder enig bewijs werd Leijn aangewezen als brandstichtster. Plots werd ze ook verdacht van hekserij. Zo zou ze dieren en kinderen kunnen betoveren en voorwerpen verplaatsen zonder fysieke aanraking. Haar ergste misdrijf was de begraving van haar ongedoopt kind in ongewijde aarde. Na veertien dagen van ondervraging en marteling werd ze veroordeeld tot het afkappen van de rechterhand, gevolgd door wurging en lijkverbranding. In het vonnis, dat overigens bewaard ligt in het rijksarchief in Hasselt, wordt het proces nauwgezet omschreven maar staat niets over de uitvoering. Werd Leijn Weckx wel degelijk ter dood gebracht? Volgens de legende wist ze onderweg naar de executie te ontsnappen. De tocht over de Grote Heide was lang en moeilijk, ze moesten kilometers ver met klompen over slechte paden. Leijn slaagde erin zich vrij te maken van de beulen en zou toen in de grond verdwenen zijn. Af en toe werd ze door een eenzame wandelaar in de duisternis herkend. Ouders vertelden het verhaal aan hun kinderen, die dan zeker voor het donker thuis waren!

Ondermijnen

Met de opstart van de koolmijnen in de regio begin jaren 1900 kwam ook de legende weer boven. De jaren van bouw en ontginning gingen gepaard met een heleboel moeilijkheden en tegenslagen, soms zo onverklaarbaar dat het wel leek of er een vloek rustte op de ondergrond! De plaatselijke arbeiders wisten het zeker: de mijnen waren behekst door Leijn Weckx, voor wie hun grootmoeder zo heeft gewaarschuwd! Zo groeide in alle mijnen de overtuiging dat Leijn de oorzaak was van alles dat er fout liep onder de grond. Leijn Weckx werd de Putheks!

Laat je in het Mijnmuseum rondleiden door een ex-mijnwerker.

Mijnmuseum, voor durvers

Ben je geboeid door het verhaal? Durf jij het nog aan om onder de grond te gaan? Daal af in de mijn van Beringen en laat je rondleiden door een voormalige medewerker! Wist je dat de mijnsite van Beringen de grootste industriële erfgoedsite in Vlaanderen is en uniek in Europa? Het museum is dagelijks vrij te bezoeken van 10 tot 17 uur. Combineer je bezoek aan de moderne tentoonstellingsruimte met de spectaculaire ondergrondsimulatie. Dit kan elke dag onder begeleiding van een gids om 11, 13 en 15 uur. Of kom naar de Mijnzondagen en word mijnwerker voor één dag!

Het verhaal van Leijn Weckx is lang niet vergeten. Of jij je nog in de mijn waagt, moet je zelf weten..